Zmiany wprowadzone od 1.01.2007 r. do ustaw o podatku dochodowym, a dotyczące kursu, po którym wycenia się faktury, wprowadziły sporo wątpliwości. Ze względu na liczne pytania Czytelników poniżej przedstawiamy nasze stanowisko na ten temat.
Naszym zdaniem
Pytanie: Na skutek beztroski Ministerstwa Finansów, w tej chwili, równolegle obowiązują dwie zasady przeliczania na złote, opiewających na waluty obce, faktur dotyczących sprzedaży i zakupów.
Według ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (art. 12 ust. 2, art. 15 ust. 1) i ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 14 ust. 1a, art. 22 ust. 1), ma to nastąpić za pomocą kursu średniego ogłoszonego przez NBP z dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu i poniesienia kosztu.
Natomiast zgodnie z rozporządzeniem Ministra Finansów z 27.04.2004 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 97, poz. 970 z późn. zm.), kwoty wyrażone w walutach obcych wykazane w fakturze, przelicza się na złote wg kursu średniego ogłoszonego przez NBP na dzień wystawienia faktury (§ 37).
Nonsensem byłoby przeliczanie tych samych kwot dwoma różnymi kursami, nie mówiąc już o tym, że zaksięgować można tylko jedną kwotę.
Powstaje pytanie: którą z tych kwot należałoby ująć w księgach rachunkowych, żeby nie narazić się na konsekwencje wynikające z nieprzestrzegania przepisów podatkowych?
Odpowiedź: Zmiany zachodzące z dnia na dzień w kursach walut są na ogół znikome, tak że pod względem merytorycznym oba przepisy są praktycznie zgodne. Niemniej, formalnie obowiązują w tej samej materii jednocześnie dwie różne zasady, co jest pożałowania godne.
Naszym zdaniem - choć nie wynika to z przepisów prawa lecz z logiki, która w przypadku przepisów podatkowych nie odgrywa decydującej roli - należałoby stosować kurs z dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu i poniesienia kosztu.
Pogląd ten uzasadniamy tym, że:
1) zasada taka wynika z ustaw o podatku dochodowym, które są najnowsze, a więc odzwierciedlają aktualny pogląd racjonalnie działającego ustawodawcy. Jak przy tym wynika z uzasadnienia do zmiany ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zmiany te miały m.in. na celu dostosowanie jej przepisów do planowanej nowelizacji przepisów o podatku od towarów i usług, choć do chwili obecnej odpowiednie przepisy ustawy o VAT, a także rozporządzeń wykonawczych do tej ustawy nie uległy zmianie,
2) ustawa jest przepisem wyższej rangi i w dodatku uchwalonym z późniejszą datą od rozporządzenia, aczkolwiek przyznać trzeba, że pozornie rozporządzenie to dotyczy innej materii (VAT) aniżeli ustawy (podatek dochodowy).
Mamy nadzieję, że opieszałość Ministerstwa Finansów w usunięciu omawianej niespójności nie da asumptu do wymierzania kar podatnikom, którzy z jednym ze sprzecznych ze sobą przepisów muszą wejść w kolizję.
* * *
Pytanie: W myśl obowiązujących obecnie przepisów ustaw o podatku dochodowym przychody i koszty w walutach obcych przelicza się na złote według kursów średnich ogłaszanych przez NBP odpowiednio z dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu lub poniesienia kosztu.
Natomiast w ustawie o rachunkowości mówi się o, ustalonym przez NBP, kursie średnim z dnia przeprowadzenia operacji gospodarczej.
Czy oznacza to, że operacje gospodarcze, opiewające na waluty obce wymagają obecnie dwukrotnego przeliczania - raz dla potrzeb ustalania przychodów i kosztów w księgach rachunkowych i potrzeb VAT, a drugi raz w celu ustalenia przychodów i dochodu według zasad określonych w ustawach podatkowych?
Odpowiedź: Istotnie, w związku ze zmianą od 1.01.2007 r. przepisów ustaw o podatku dochodowym przeliczniki do wyceny operacji gospodarczych wyrażonych w walutach obcych stosowane do ewidencji księgowej i dla potrzeb podatkowych niestety różnią się.
Uważamy jednak, że ewentualne zmiany kursu między kolejnymi dniami z reguły nie są istotne, dlatego dla uniknięcia prowadzenia w złotych odrębnej ewidencji dla celów księgowych i podatku - wskazane jest przyjęcie w księgowości rozwiązań, jakie obowiązują dla podatku dochodowego, co ułatwi prowadzenie ksiąg i ich wykorzystanie do potrzeb podatkowych.
A zatem, do przeliczania na złote i ujęcia w księgach operacji opiewających na waluty obce możliwe jest - naszym zdaniem - stosowanie w ciągu roku (od 1.01.2007 r.) średniego kursu waluty ustalonego przez NBP, wynikającego z tabeli ogłoszonej z jednodniowym opóźnieniem (np. 5.01.2007 r. - stosuje się tabelę kursów z 4.01.2007 r.) Taka zasada przeliczania transakcji sprzedaży i zakupu - zgodna z zasadą istotności - nie narusza rzetelności i prawidłowości danych księgowych, a czyni zadość wymogom podatkowym. Przyjęcie takiego rozwiązania zależy jednak od decyzji kierownika jednostki i powinno by być określone w dokumentacji opisującej przyjęte przez jednostkę zasady rachunkowości (por. art. 10 ust. 1 ustawy o rachunkowości).
Szersze informacje na temat nowych podatkowych zasad obliczania różnic kursowych obowiązujących od 1.01.2007 r. znajdą Państwo w artykułach:
- p. Zbigniewa Przybycienia - Podatkowe różnice kursowe po nowemu "Rachunkowość" nr 1/2007,
- p. Stanisława Koca - Różnice kursowe w świetle ustaw o podatku dochodowym "Rachunkowość" nr 5/2007.
| 
